दोस्रो हो साङ्ख्य दर्शन। दुई वटा साङ्ख्य दर्शन पाइन्छ। एउटा महाभारतको वन-पर्वका अग्नि-वंशज कपिलजीको साङ्ख्य दर्शन। उहाँ भगवान्लाई मान्नुहुन्नथ्यो। केवल सृष्टिको कुरा गर्नुहुन्थ्यो। भगवान्को आवश्यकता छैन, प्रकृतिद्वारा नै सृष्टि हुन्छ। जीव तत्त्व छ, अन्य चौबीस तत्त्व छन्। प्रकृति, महान्, अहङ्कार, एघार इन्द्रिय, पञ्चतन्मात्रा र पञ्चमहाभूत गरेर चौबीस अनि जीव सहित पच्चीस तत्त्व। तर भगवान्को आवश्यकता छैन। यदि त्यसो हो भने संसार कसरी बन्यो त? प्रकृतिबाट नै बन्छ। जड प्रकृतिबाट कसरी संसार बन्छ? साङ्ख्य मत अनुसार बन्छ। उहाँको मत अनुसार पच्चीस तत्त्वहरूको तत्त्व-ज्ञानबाट दुःख निवृत्ति हुन्छ। आनन्द प्राप्तिको कुरा साङ्ख्य दर्शनमा छैन।